Reisimpressies

RIK FELDERHOF

Nog beter dan Rik Felderhof met zijn Villa Felderhof! We hebben Bourgondisch bij jullie genoten en ook heel veel geleerd. We zijn blij dat we het mochten meemaken, in alle opzichten.

Frans Prick en Marjo Neijzen en vrienden, Huissen

********

EEN ANDERE WERELD

Nog geen zeven uur rijden vanaf Nijmegen beland je in een andere wereld. Vanaf het moment dat je uit de auto stapt, zit je in een andere tijd en ruimte. Hartelijke ontvangst door Wieneke en Paul met een glas heerlijke wijn op het erf van een mooi Frans herenhuis dat op een heuvel ligt. Vanuit het huis heb je uitzicht over het prachtige landschap van de Morvan: heuvelachtig weidegebied omringd door heggetjes afgewisseld met stukken bos en meertjes en hier en daar gehuchtjes. De ruimte en daarmee de rust van de omgeving is ongekend als je vanuit het dichtbevolkte, hectische Nederland komt. Het huis ligt aan een wandelroute naar Santiago de Compostela. Dit vroegere Maison de Maître is nu een mooi, intiem pension in Franse stijl met een authentieke uitstraling die natuurlijk aanvoelt. Hoewel ik sommige kerken ooit al gezien had, kwamen ze deze keer door de begeleiding en de verhalen erbij, echt tot leven. Prachtige kapitelen met ieder hun verhaal, kerken in diverse stijlen die de botsende tegenstellingen tussen overdaad en soberheid van de desbetreffende kloosterordes vertegenwoordigen.De tijd heeft tijdens dit geheel verzorgde verblijf een ander snelheid. Of het door de vele kunstwerken uit de Middeleeuwen komt of door de stilte en het verblijf in het uitgestrekte landelijke gebied óf de uitstekende verzorging is mij niet precies duidelijk. Misschien dat al deze factoren er verantwoordelijk voor zijn dat je de beslommeringen van thuis volledig vergeet. Ik kan het iedereen aanbevelen en zou zo terug willen.

M. Koolen, Nijmegen

********

ROLLETJES

Wij kijken terug op een fantastische week in Marigny l'Église. Jullie deskundigheid en enthousiasme voor het Romaanse, het verblijf in jullie huis, de gastvrijheid en gezelligheid. Het was een vol programma; toch rustig omdat jullie alles zo goed georganiseerd hadden. Voor ons gevoel liep het allemaal 'op rolletjes'.

We hopen dat jullie nog vele malen je kennis en enthousiasme zult kunnen delen met belangstellende en geöinteresseerde mensen!

Adriaan en Elise van der Zwan, Middelharnis

*****

MEER ZIEN OF WEERZIEN IN FRANKRIJK

Voor ons was deze trip naar de Morvan een herhaling. Twintig jaar geleden hebben we de streek met al zijn bezienswaardigheden al eens bezocht. De laatste dertig kilometer van onze heenreis rijden we door Franse dorpjes. We herkennen de sfeer onmiddellijk. Dit voelt als een herontdekking.Na een laatste bochtige weg en met het oog gericht op een kerktoren – daar moesten we op letten – bereiken we Marigny l’Église. Bij het oude herenhuis - een plaatje - worden we begroet door Wieneke en Paul. In het huis klopt alles. De vloer, de kamers, de trap, de kelder, de tuin. De eerste indruk is perfect. Alles werkt ook mee: de blauwe lucht, de absolute stilte in de omgeving, het groen.
In de week bij Wieneke en Paul hebben we geleerd dat we doorgaans wel kijken, maar weinig zien. Thuis duiken we de bibliotheek in. De volgende keer willen we nog meer zien, begrijpen. Dit moet in de herhaling.PS. Voor de eerlijkheid: ook de lunches op de buitenterrassen, het diner in het geweldige dorpsrestaurant en de overheerlijke wijn in de tuin spelen mee om een terugkeer te overwegen.

R. Jaspers en E. Vissers, Nijmegen

********

VERJAARDAGSCADEAU

Ieder jaar geef ik mijn moeder met haar verjaardag een ‘weekendje weg’ cadeau. Materiële zaken bezitten we immers al meer dan voldoende en samen een weekendje weg levert mooie herinneringen op waar we de rest van ons leven nog van kunnen nagenieten. Dit jaar werd mijn moeder 70 en zo’n kroonjaar verdiende wat extra’s. Het werd daarom geen ‘weekendje weg’, maar een week romaans Bourgondië. Het was een prachtig cadeau, waarvan we beiden intens hebben genoten. Het warme onthaal, het heerlijke huis, de prachtige omgeving. En natuurlijk ‘het onderwerp’ van de week: romaanse kunst en architectuur. Ik heb in mijn leven heel wat colleges gevolgd (ik was graag een eeuwige student gebleven), maar deze ‘colleges’ op locatie behoren zeker tot de leukste en de meest inspirerende. Je kunt kennis opdoen uit boeken, maar veel leerzamer en leuker is het om het te beleven (wat je beleeft, vergeet je immers niet meer). Paul le Blanc en Wieneke Weusten laten je de romaanse kunst en architectuur echt beleven. Ze nemen je mee naar prachtige kerken en abdijen en laten de historie leven door hun verhalen (het zijn rasvertellers met enorm veel kennis van zaken). Na het bezoek aan Vézelay zou je zelfs bijna willen ‘intreden’ (ik vrees alleen dat ik niet met de zusters van Jeruzalem zou mogen meezingen). Het werd een onvergetelijke cultuurvakantie. Ik zal geen kerk meer binnengaan, zonder aan deze vakantie terug te denken (hoe ziet de ‘opstand’ eruit en wat kunnen we daaruit afleiden…)

Marlou Steenbergen, Ouderkerk a.d. Amstel

********

Romaans Bourgondië was een prachtig cadeau! Wat heb ik veel gezien en geleerd. Gewapend met mijn middelbare-school-kennis van de romaanse kunst (die ik vooraf nog goed bestudeerd had) gingen we op pad. Die week merkte ik dat ik er eigenlijk nog maar heel weinig van wist. De romaanse architectuur, maar ook de verhalen rondom de bijbelse voorstellingen, de middeleeuwse geschiedenis, de symboliek van de voorstellingen, aan dit alles werd door Paul en Wieneke veel aandacht geschonken. Ik ben veel gaan lezen over de besproken onderwerpen, maar steeds dwalen mijn gedachten af naar de Morvan, de basiliek van Vézelay, de abdij van Fontenay en … krijg ik een beetje heimwee naar Marigny l’Église.

Marijke Steenbergen, Eindhoven

********

ONTDEKKINGSTOCHT

Met recht noemen Paul en Wieneke de week in de Morvan een ontdekkingstocht langs kerken en kloosters.

Onze verwachtingen, toen wij afreisden naar Marigny L’Eglise, waren hooggespannen en nu we weer thuis zijn en alles nog eens rustig nalezen in klapper, folder en boek kunnen wij alleen maar constateren dat we er rijker van zijn geworden.

Rijker, niet alleen aan kennis over de twaalfde-eeuwse architectuur of beeldhouwkunst, maar we hebben echt leren kijken waardoor ons nu ook meer details opvallen.

Kijken en ontdekken onder de bezielende leiding van onze gastvrouw en gastheer, die ieder op hun eigen wijze ons hebben geleid door het zuilenwoud van kerken, kloosters en omgangen: Paul, de verhalenverteller, die zo boeiend college gaf dat wij een hele dag aan zijn lippen hingen, zonder een moment weg te dromen; Wieneke, onze altijd opgewekte en attente cursusleidster en gastvrouw, die twee vrouwen in zich verenigt, Martha voor ons, de gasten, en Maria voor Paul, hoewel ze absoluut niet aan zijn voeten lag.

De dagen met jullie beiden waren onvergetelijk en we zullen er nog vaak met veel genoegen aan terugdenken.

Overigens, de vlinder die Paul’s verhaal op de velden van Vezelay even verstoorde, was een koningspage, zeer zeldzaam. Wat een symboliek!

Hanni en Walter ten Brink en Jan Holthuis, Horst

********

DE FAMILIE MET DE GROTE OREN

We zijn ruim een week terug in Nederland en beginnen weer in ons dagelijks ritme te komen. Wat hebben we bij jullie veel geleerd en gezien! We hebben genoten van alles wat jullie ons aanboden, zowel op cultureel als op culinair gebied. Het colege op zondag was heel leerzaam, we hebben spijt dat we niet meer genoteerd hebben. De excursies die we hebben gemaakt waren gezellig en rijk aan informatie. We zijn nu aan een fotoalbum bezig en gebruiken alle gegevens die we gekregen hebben om alles in goede volgorde weer te geven. Zo blijven we in gedachten met Romaans Bourgondië bezig. We genieten nog dagelijks van de herinneringen aan kapitelen en tympanen, de bouwstijlen, de lichtbeuken, de tongewelven en het triforium. En zeker zullen we nooit het wegen der zielen vergeten, noch de familie met de grote oren. We hebben het voornemen om volgend jaar de vervolgcursus te gaan volgen. Wieneke en Paul, nogmaals hartelijk dank voor jullie hartelijkheid en gastvrijheid.

Carla Steunenberg (Haarlem) en Gon van der Nouwland (Castricum)

********

EEN ANDER MENS....

Na een zondag met overvloedige regen valt het niet mee om weer te wennen aan het gewone leven en weer met beide benen op de grond te staan. De week in jullie huis in Marigny was namelijk zo geweldig, dat je het gevoel met thuis helemaal kwijt was. Ik had verwachtingen van de kunstreis, de website beloofde veel, maar dat het zo geweldig zou zijn had ik niet verwacht.

Het begon al bij de hartelijke ontvangst met een glas witte wijn bij aankomst en eindigde na de foto op het “bordes”en het uitzwaaien. Het was een geweldige week, ik heb erg veel geleerd, daar kunnen jaren Hovo niet tegen op! Jullie enthousiasme en gedrevenheid waren hartverwarmend. Ik heb grote bewondering voor jullie persoonlijke inzet. Beiden met een inspirerende manier van onderwijs geven. Jullie humor was aanstekelijk, ik heb genoten van jullie persoonlijke ontboezemingen en de dorpsroddels. Dat maakt deze kunstcursus juist zo bijzonder, opgenomen worden in jullie huis en meedelen in jullie leven en enorme kennis. Jullie flexibele opstelling wekt bewondering, even een gedicht, artikel, citaat n.a.v. van een opmerking in de groep. Dank voor deze week, zo gevoed door kunst, historie en religie.
Je wordt een ander mens!
Brigitte de Pree, Maria Hoop

********

MIJMEREN

De dagen die ik met mijn vriendin bij jullie mocht doorbrengen staan met 5 sterren in mijn geheugen gegrift. Het was een fantastische ervaring om onder jullie deskundige leiding steeds nieuwe aspecten van romaans Bourgondie te ontdekken .Soms even de herkenning van een vroegere reis, maar dan met een heel nieuwe toelichting, ongekende verbanden en nieuwe vergezichten in een oude cultuur. Jullie hartelijke ontvangst gaf vanaf het eerste moment een gevoel van welkom en thuis te zijn. Heel veel dank voor alle zorg en gastvrijheid. Het uitvoerige ontbijt was telkens een vrolijk begin van de dag . Er ligt nog uit Marigny meegenomen brood in de diepvries en getoast smaakt het als vers en laat het me mijmeren over een heerlijke week in de Bourgogne. Hopelijk is er in de toekomst nog een keer de mogelijkheid om opnieuw in te tekenen !

Monica Biermans, Amersfoort

********

LEREN ZIEN

We willen jullie even laten weten dat we genoten hebben en heel veel hebben opgestoken van de romaanse kunst, het denken en doen van die tijd en dat we meer hebben leren zien dan we voorheen voor mogelijk hielden.

Hardy en Marijke Beekelaar, Nijmegen

********

ROMAANS BOURGONDIË, EEN OPENBARING

De aankondiging van jullie cursus voor alumni van de Radboud Universiteit was voor ons aanleiding ons direct aan te melden. Waarom? Ofschoon wij al veel van zowel romaanse als gotische kerken meenden te weten - het is een van onze oudste hobby’s -, prikkelde jullie uitnodiging om meerdere redenen. Allereerst natuurlijk vanwege het feit dat het altijd plezierig is onder leiding van deskundigen bouwwerken te bezichtigen, vooral als je ze in natura nog nooit gezien hebt. Maar ook de omschrijving van het verblijf deed ons als Bourgondische Maastrichtenaren watertanden: verblijf in een fraaie natuurlijke omgeving - we zijn uiteindelijk ook nog biologen -, lekker eten en drinken en een aangenaam oord om te verblijven. De inleiding die jullie in het voorjaar georganiseerd hadden als opstap voor de cursus was meteen al raak, en maakte ons bij voorbaat nog nieuwsgieriger en enthousiaster. Toen was het zover en we togen van Maastricht over Reims naar Marigny l’Église. Een prachtige dag, een voorspoedige reis en een warm Bourgondisch welkom.

De cursus Romaans Bourgondië voldeed in alle opzichten. De deskundige colleges van Paul, waarin de finesses werden uitgelegd waaraan je het Bourgondisch romaans als echt romaans kunt herkennen en waarom het geen vroege gotiek is; de deskundige uitleg ter plekke, waarbij je maar niet genoeg kon krijgen van de uitgebreide uitleg van de romaanse bouw- en beeldhouwkunst - met name van de prachtige figuratieve kapitelen, de tympanen en de fresco’s. De prachtige gebouwen zelf, van o.a. Autun, Fontenay, Saulieu, Pontigny, Auxerre, de deskundige stadswandelingen, de prachtige verhalen over Bernardus van Clairvaux, ’t was geweldig. En dan de afsluiting elke dag met dat heerlijke genieten van Bourgondisch eten en drinken in een klein maar fijn gezelschap, dat ontzettend klikte….. Een aanrader voor eenieder die onder zeer deskundige leiding wil kennismaken met of z’n kennis wil verdiepen van een fraai hoofdstuk uit de bouwkunstgeschiedenis gekoppeld aan de economische- en kloosterontwikkeling in de twaalfde eeuw.

Maurice Martens, Herman van Wissen en Anne de Wit, Maastricht

*********

BESMETTELIJKE ZIEKTE

Jullie hebben een besmettelijke ziekte overgebracht; genezing is alleen mogelijk door een pelgrimage naar de vervolgcursus!

Loes Leeflang en Frans de Kok, Sittard

********

VEWENNERIJ

Het was een mooie week, ik denk nog genietend terug, vooral aan Cluny, Bussy-le-Grand, Chapaize, aan alle kerken en aan ALLES. En aan jullie hartelijkheid en verwennerij. En niet te vergeten, deskundigheid, waar vindt je dat op zo'n reis.

Gerard en Dinie Bouwman, Schijndel

********

VERRIJKING

Ik was voor de tweede keer in Marigny l'Église en volgde de vervolgcursus. Deze week was weer even verrijkend en prettig als de eerste. Met veel genoegen denk ik terug aan de colleges, de excursies en de vriendschappelijke en ongedwongen sfeer. Het zou fijn zijn als er nog een vervolg kan komen op de twee cursussen die ik al volgde.

J. v.d. Sande, Vught

*********

COMFORTABELE REIS
Tweemaal maakte ik een cursusweek bij jullie mee. Ik heb genoten van het verdiepend kijken naar het Romaanse Bourgondie, aan de hand van jullie verhalen en uitleg. Daardoor kon ik steeds meer bouwfasen en geschiedenis ontdekken in de kerken. We puzzelden over de kapitelen, de wandschilderingen, hun voorstellingen, en over wie de makers geweest konden zijn. En dit alles in de context van het genieten van landschappen, van dorpjes, bossen, weilanden en akkers tijdens de dagelijkse reizen, van de sfeer van jullie huis en van het dorp. Het was een groot genoegen. Tot mijn verrassing was de reis door Frankrijk dat ook. Vanuit de Thalys, met de gemakkelijke fauteuils, was het een genot te kijken naar de weidse uitzichten. Mijn complimenten voor de comfortabele ophaalservice met de chauffeur bij de hoofdingang van het Garde du Nord en een tochtje door het centrum van Parijs als toegift.

Welbedankt.

Annie V. Rotterdam

***********

NA DE DERDE CURSUS

Tja, hoe kan ik jullie bedanken voor de wederom geweldig interessante en leerzame week. Ik moet eerlijk bekennen dat ik gewoon de juiste woorden niet kan vinden. Ik heb simpelweg met volle teugen genoten en in mijn hoofd geprent dat dit niet de laatste keer zal zijn dat we samen genieten van al die prachtige bouwkunst, beeldhouwkunst, (kunst-) en (cultuur-)geschiedenis. En natuurlijk van de heerlijk ontspannen discussies en conversaties met zo nu en dan een vrolijke kwinkslag.

Nogmaals dank, dank, dank voor alles.

Vera Gianotten, Amsterdam

************
Bij jullie was het weer fantastisch. We hebben er weer van genoten in alle
opzichten. Alles wat we weer geleerd hebben en hebben gezien.

De sfeer in jullie huis, het lekkere eten en jullie heel goede

zorgen op alle vlakken. Qua inhoud, zorg, gastvrijheid en gewoon alles.

Deze drie cursusvakanties zullen nooit meer uit onze herinnering weggaan. We

zullen jullie hopelijk nog eens zien.

Hans en Erna Dikmans, Nijmegen

********

CLUNY

We zijn al bijna een week thuis maar we zitten nog helemaal met ons hoofd in Frankrijk. We hebben enorm genoten van jullie uitleg en het programma. We hebben veel geleerd en zullen niet zomaar meer een kerkje binnenlopen zonder de architectuur in ogenschouw te nemen en beter naar de kapitelen e.d. te kijken. Verder hebben we genoten van jullie enthousiasme en zorgzaamheid, van de groepsleden, de muziek, het weer, jullie huis, het dorp met lief en leed en de sfeer. Voor een volgende keer staat voor ons Cluny hoog op de ranglijst, dus we willen graag op de hoogte gehouden worden. Hopelijk tot ziens!

Luuk Houwen en Tineke van Duuren, Wegberg-Daheim, Duitsland

********

RIJK EN INSPIREREND

Dank jullie hartelijk voor de rijke, inspirerende en niet op de laatste plaats prachtige reis. We verheugen ons op een weerzien.

Jan, Myra. Emmy, Monica, Antoinette en Netteke.

********

GERMANEN EN ROMAANS

In het land waar God zou willen leven

Zijn twee Germanen de Galliërs de baas

In wat het Romaans hen heeft gegeven

Kapitelen gaan weer spreken

Aan stenen geven zij een ziel

Voor zowel clerici als leken

Krijgt elke ezel toch zijn wiel

De basilica geeft zijn geheimen prijs

Als Paul de muren heeft ontleed

En met Wieneke op reis

Worden vriendschappen gesmeed

De schrift blijft geen dode letter meer

En heidenen worden bekeerd

En iedereen deelt lief en leed

Alsof Hij weer wordt vereerd

Maar twee kwesties blijven onbeslecht

Aan het einde van een mooie reis

Is de centaur nu goed of slecht

En is de uil verdorven of toch wijs?

Peter, Roermond

********

PITTIG EN GEMOEDELIJK

De foto van ons reisgezelschap vertelt mij weer hoe persoonlijk en gezellig de week bij jullie was. Ik denk er nog vaak aan terug. Het was ondanks het pittige programma, zo gemoedelijk en huiselijk.
Dat is heel bijzonder op een kunstreis. Ik meld mij alvast aan voor een vervolgcursus.

Lydia Doesburg, Gorssel

********

DISCUSSIES IN EEN SLAPEND DORP

Onlangs had ik bezoek van heel goede vrienden en heb ik mijn hele verhaal kunnen vertellen over Bourgondië. Jullie hartelijkheid en de manier waarop jullie ons concreet hebben leren kijken naar de romaanse bouwkunst. Ik bewaar een uitstekende herinnering aan Marigny met het grote gastvrije huis waarin het allemaal gebeurde.Ooit vertelde me een professor uit Amsterdam dat hij het zo’n leuk idee vond om virtueel rond te lopen in Rosmalen en dan te weten dat er achter de verlichte ramen in zo’n klein dorp iemand een tekst zat te vertalen van Augustinus. Zo denk ik terug aan Marigny: hoe we daar zaten te discussiëren over de meest diepzinnige zaken. En ondertussen ging het leven in het dorp volkomen en ongestoord zijn eigen gang. Meestal sliep het al!We hebben het heel goed gehad bij jullie en ik voelde me helemaal thuis. Het was een goede vakantie en soms weet je niet wat je het meest moet waarderen, de instructie en de kunst of de mensen die het toegankelijk maakten: ik kan alleen maar zeggen dat ik het fijn vond samen met jullie al dat moois te bewonderen.

Arie Akkermans, Rosmalen

********

LEREN KIJKEN

Een verblijf in Le Pré Marigny in de Morvan is als thuiskomen bij oude vrienden.Ik persoonlijk vond het een geweldige ervaring dat ik gaandeweg de week me ook weer allerlei dingen herinnerde die ik jaren geleden had opgestoken en vergeten was. Uiteraard gingen de gesprekken voor de liefhebbers aan het eind van de dag tijdens de borrel door, feedback en nabetrachting van/met Paul en Wieneke. En ….vrijheid, blijheid, als je niet wilt hoeft het niet en ga je wandelen, lezen of wat je maar wilt. Een bezoek aan Le Pré Marigny in de Morvan is veel leren, veel kijken, veel gezelligheid, veel warmte, je onderdompelen in een Bourgondische entourage. Dat alles in een relaxte omgeving ver weg van de snelweg, hooguit gewekt door het geloei van de passerende witte koeien.Paul en Wieneke zijn enorm deskundig in hun vakgebied en weten hun kennis op een plezierige, ontspannen manier over te dragen en dat niet alleen.Ze weten uitstekend wat gastvriendschap is! Dat is wat mij betreft ook een kunst.Ondanks een intensieve week vertrok ik met een geweldige dosis energie. Voor mijn gevoel liet ik goede, “oude” vrienden achter.Deze cursus/reis vraagt wat mij betreft om een herhaling.

A. Bremer, Voorschoten

********

EEN HUIS IN DE MORVAN

Een huis in de Morvan.... en wat voor een. Zo gastvrij, zo uitnodigend! En daarbij Paul en Wieneke, twee uiterst deskundige begeleiders.Ik heb heel veel opgestoken van de cursus, maar vooral goed leren kijken en ook de architectuur in mijn beleving opgenomen. Voor mij is deze week erg verrijkend geweest.Het borreluurtje na afloop van de dag kan ik je aanbevelen, oergezellig in de ruime tuin. En dan ben ik er nog niet eens in het voorjaar geweest, als de Morvan een blauwe zee van wilde hyacinten is, met voor de liefhebbers, schitterende orchideëen!

G. Spaargaren, Zutphen

********